ΣΥΜΠΤΥΞΗ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ (ΘΕΩΡΙΑ)

ΣΥΜΠΤΥΞΗ ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΣΕ ΜΕΤΟΧΗ

Γενικά , κατά τη σύμπτυξη μίας δευτερεύουσας πρότασης σε μετοχή , ανεξαρτήτως είδους, παρατηρούνται οι εξής μεταβολές :

   1. Φεύγει ο σύνδεσμος εισαγωγής της δευτερεύουσας πρότασης. 

  2. Το ρήμα της δευτερεύουσας πρότασης μετατρέπεται σε μετοχή στον ίδιο χρόνο του ρήματος.

  3. Αν η δευτερεύουσα πρόταση εκφέρεται με δυνητική έγκλιση, τότε η μετοχή θα είναι και αυτή δυνητική.

ΕΙΔΙΚΟΤΕΡΑ :

    Α.    Το υποκείμενο του ρήματος γίνεται υποκείμενο της μετοχής. Διακρίνονται δύο περιπτώσεις :

·         Η μετοχή και το υποκείμενό της τίθενται σε ονομαστική , όταν το υποκείμενο του ρήματος εξάρτησης και το υποκείμενο της δευτερεύουσας πρότασης είναι το ίδιο. π.χ. Ἡμεῖςὁρῶμεν ὅτι ἐσμὲν δυνατοὶ = Ἡμεῖς ὁρῶμεν ὄντες δυνατοί.

·         Η μετοχή και το υποκείμενό της τίθενται σε πλάγια πτώση ( ΓΕΝ-ΔΟΤ-ΑΙΤ ), όταν το υποκείμενο του ρήματος εξάρτησης και το υποκείμενο της δευτερεύουσας πρότασης είναι διαφορετικό. ( Η πτώση που θα χρησιμοποιήσουμε εξαρτάται από τη σύνταξη του ρήματος εξάρτησης , δηλαδή σε τι πτώση δέχεται το αντικείμενό του). π.χ. Γιγνώσκω ὅτι ἀντιλέγεις. = Γιγνώσκω σὲ ἀντιλέγοντα.  (αιτιατική)

  

Β.   Η τελική μετοχή μπαίνει πάντα σε χρόνο μέλλοντα , ανεξάρτητα από το χρόνο του ρήματος της δευτερεύουσας πρότασης . π.χ. Πέμπει φύλακας ἵνα φυλάττωσιν αὐτὸν . = Πέμπει φύλακας φυλάξοντας αὐτόν.

   

    Γ. Η οριστική παρατατικού και υπερσυντελίκου μετατρέπεται σε μετοχή ενεστώτα και παρακειμένου αντίστοιχα. π.χ. Ξενοφῶντα αἰτιῶνται ὅτι ἐδίωκε ἀπὸ φάλαγγος.= Ξενοφῶντα αἰτιῶνται διώκοντα ἀπὸ φάλαγγος

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ

ΕΙΔΙΚΗ ΠΡΌΤΑΣΗ  : συμπτύσσεται σε κατηγορηματική μετοχή.

        Οἶδα ὅτι οὐδεὶς μισεῖ τοὺς ἐπαινοῦντας. = Οἶδα οὐδένα μισοῦντα τοὺς ἐπαινοῦντας.

ΑΝΑΦΟΡΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: συμπτύσσεται σε επιθετική μετοχή.

       Πολλοί εἰσι φίλοι τούτων , οἳ εὐτυχοῦσι. = Πολλοί εἰσι φίλοι τῶν εὐτυχούντων.

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: συμπτύσσεται σε αιτιολογική μετοχή.

     Οἱ πολέμιοι ἔστησαν τρόπαιον ὡς νενικήκασι. = Οἱ πολέμιοι ἔστησαν τρόπαιον ὡς νενικηκότες.

ΥΠΟΘΕΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: συμπτύσσεται σε υποθετική μετοχή.

    Μηκέτι δεῦρο ἥξετε ἄνευ ὅπλων , ἢν πόλεμον αἱρῆσθε. = Μηκέτι δεῦρο ἥξετε ἄνευ ὅπλων αἱρούμενοι πόλεμον.

ΤΕΛΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ : συμπτύσσεται σε τελική μετοχή.

    Μένων δῆλος ἦν ἐπιθυμῶν ἄρχειν , ὅπως πλείω λαμβάνοι. = Μένων δῆλος ἦν ἐπιθυμῶν ἄρχειν  πλείω ληψόμενος.

ΕΝΑΝΤΙΩΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: συμπτύσσεται σε εναντιωματική μετοχή.

     Πολλοὶ μέν , εἰ καί εἰσι εὐγενεῖς, εἰσὶ κακοί. = Πολλοὶ μὲν ὄντες εὐγενεῖς εἰσὶ κακοί.

ΧΡΟΝΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: συμπτύσσεται σε χρονική μετοχή.

     Μὴ μέγα φρόνει, ὅτ΄ εὐτυχεῖς. = Μὴ μέγα φρόνει εὐτυχῶν.

ΠΡΟΣΟΧΗ ! Αν το υποκείμενο του ρήματος της δευτερεύουσας πρότασης δεν έχει καμία συντακτική σχέση με την πρόταση από την οποία εξαρτάται , τότε η μετοχή τίθεται σε πτώση :

  Γενική : αν το ρήμα της δευτερεύουσας πρότασης είναι προσωπικό (γενική απόλυτη μετοχή). π.χ. Οὐ θαυμάζω ὅτι ὑμεῖς ὀργίζεσθε. = Οὐ θαυμάζω ὑμῶν ὀργιζομένων.

  Αιτιατική : αν το ρήμα της δευτερεύουσας πρότασης είναι απρόσωπο (αιτιατική απόλυτη μετοχή). π.χ. Εἰσῆλθεν ἡ δίκη , εἰ καὶ ἐξῆν μὴ εἰσελθεῖν. = Εἰσῆλθεν ἡ δίκη , ἐξὸν μὴ εἰσελθεῖν.