ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΟΝ ΠΛΑΓΙΟ ΛΟΓΟ

ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΥΘΥ ΣΤΟΝ ΠΛΑΓΙΟ :

1) Να μετατρέψετε τον ευθύ λόγο σε πλάγιο με ρήμα εξάρτησης το ἔλεγε.

Ἐνταῦθα Ξενοφῶν ἔλεγε : «Ἀκούω τινὰ διαβάλλειν, ὦ ἄνδρες, ἐμὲ ὡς ἐγὼ ἄρα ἐξαπατήσας ὑμᾶς μέλλω ἄγειν εἰς Φᾶσιν. ἀκούσατε οὖν μου πρὸς θεῶν, καὶ ἐὰν μὲν ἐγὼ φαίνωμαι ἀδικεῖν, οὐ χρή με ἐνθένδε ἀπελθεῖν πρὶν ἂν δῶ δίκην· ἂν δ’ ὑμῖν φαίνωνται ἀδικεῖν οἱ ἐμὲ διαβάλλοντες, οὕτως αὐτοῖς χρῆσθε ὥσπερ ἄξιον. ὑμεῖς δέ, ἔφη, ἴστε δήπου ὅθεν ἥλιος ἀνίσχει καὶ ὅπου δύεται, καὶ ὅτι ἐὰν μέν τις εἰς τὴν Ἑλλάδα μέλλῃ ἰέναι, πρὸς ἑσπέραν δεῖ πορεύεσθαι·»

(Ξενοφῶντος, Κύρου Ἀνάβασις, Ε΄ VII, 4-6)

2) Να μετατρέψετε τον ευθύ λόγο σε πλάγιο με ρήμα εξάρτησης το εἶπε.

Κῦρος εἶπεν: ὦ ἄνδρες, οὐδ᾽ ἐμὲ λανθάνει ὅτι ἐὰν μὲν διαλύωμεν τὸ στράτευμα, τὰ μὲν ἡμέτερα ἀσθενέστερα γίγνοιτ᾽ ἄν, τὰ δὲ τῶν πολεμίων πάλιν αὐξήσεται. ὅσοι τε γὰρ αὐτῶν ὅπλα ἀφῄρηνται, ταχὺ ἄλλα ποιήσονται: ὅσοι τε ἵππους ἀπεστέρηνται, ταχὺ πάλιν ἄλλους ἵππους κτήσονται: ἀντὶ δὲ τῶν ἀποθανόντων ἕτεροι ἐφηβήσουσιν [καὶ ἐπιγενήσονται]: ὥστε οὐδὲν θαυμαστὸν εἰ πάνυ ἐν τάχει πάλιν ἡμῖν πράγματα παρέχειν δυνήσονται. τί δῆτα ἐγὼ Κυαξάρην ἐκέλευσα λόγον ἐμβαλεῖν περὶ καταλύσεως τῆς στρατιᾶς; εὖ ἴστε ὅτι φοβούμενος τὸ μέλλον. ὁρῶ γὰρ ἡμῖν ἀντιπάλους προσιόντας οἷς ἡμεῖς, εἰ ὧδε στρατευσόμεθα, οὐ δυνησόμεθα μάχεσθαι.

(Ξενοφῶντος, Κύρου Παιδεία, ΣΤ΄, Ι, 12-13)

ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΑ ΡΗΜΑΤΙΚΑ ΕΠΙΘΕΤΑ

Να εντοπίσετε τα ρηματικά επίθετα του κειμένου και να τα αναλύσετε. 

Τῶν γὰρ ὄντων ἀγαθῶν καὶ καλῶν οὐδὲν ἄνευ πόνου καὶ ἐπιμελείας θεοὶ διδόασιν ἀνθρώποις, ἀλλ’ εἴτε τοὺς θεοὺς ἵλεως εἶναί σοι βούλει, θεραπευτέον τοὺς θεούς, εἴτε ὑπὸ φίλων ἐθέλεις ἀγαπᾶσθαι, τοὺς φίλους εὐεργετητέον, εἴτε ὑπό τινος πόλεως ἐπιθυμεῖς τιμᾶσθαι, τὴν πόλιν ὠφελητέον, εἴτε ὑπὸ τῆς Ἑλλάδος πάσης ἀξιοῖς ἐπ’ ἀρετῇ θαυμάζεσθαι, τὴν Ἑλλάδα πειρατέον εὖ ποιεῖν, εἴτε γῆν βούλει σοι καρποὺς ἀφθόνους φέρειν, τὴν γῆν θεραπευτέον, εἴτε ἀπὸ βοσκημάτων οἴει δεῖν πλουτίζεσθαι, τῶν βοσκημάτων ἐπιμελητέον, εἴτε διὰ πολέμου ὁρμᾷς αὔξεσθαι καὶ βούλει δύνασθαι τούς τε φίλους ἐλευθεροῦν καὶ τοὺς ἐχθροὺς χειροῦσθαι, τὰς πολεμικὰς τέχνας αὐτάς τε παρὰ τῶν ἐπισταμένων μαθητέον καὶ ὅπως αὐταῖς δεῖ χρῆσθαι ἀσκητέον· εἰ δὲ καὶ τῷ σώματι βούλει δυνατὸς εἶναι, τῇ γνώμῃ ὑπηρετεῖν ἐθιστέον τὸ σῶμα καὶ γυμναστέον σὺν πόνοις καὶ ἱδρῶτι.

(Ξενοφῶντος, Ἀπομνημονεύματα, Β΄, Ι,28-29) 

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΕΤΟΧΩΝ

Α) Να αναγνωρίσετε το είδος των υπογραμμισμένων μετοχών και να τις αναλύσετε στις ισοδύναμες δευτερεύουσες προτάσεις.

1. Παρελθόντος δέ τοῦ χειμῶνος Ἀγησίλαος, ὥσπερ ὑπέσχετο τοῖς Ἀχαιοῖς, εὐθύς ἀρχομένου τοῦ ἦρος πάλιν φρουράν ἔφαινεν ἐπί τούς Ἀκαρνᾶνας.

2. Οὐκ ἄν μεταπεῖσαι δυνηθεῖεν ὑμᾶς, μή φανερόν τό συμφέρον ποιήσαντες.

3. Οἱ μέν δή Θηβαῖοι ἀπελθόντες παρεσκευάζοντο ὡς ἀμυνούμενοι, οἱ δ' Ἀθηναῖοι ὡς βοηθήσοντες.

4. Ταῦτα ἐπράχρη Κόνωνος στρατηγοῦντος.

5. Οὔσης στενῆς τῆς εἰσόδου οἱ Ἀθηναῖοι ἵππους τε ἐβδομήκοντα ἀπολλύουσι καί τῶν ὁπλιτῶν οὐ πολλούς.

6. Ἐξόν αὐτῷ χιλίαις ναυσί διαβιβάσαι τήν πεζήν στρατιάν ἐκ τῆς Ἀσίας εἰς τήν Εὐρώπην οὐκ ἠθέλησεν.

7. Ἅτε γιγνώσκοντες  πάντες τόν Λύσανδρον προσέκειντο αὐτῷ.

8. Ἄπειμι ξένιά σοι παρασκευάσων.

9. Τούτο λέγοντος αὐτοῦ πτάρνυταί τις.

10. Ὑμεῖς ἐμοῦ ἀκούετε διαλεγομένου καί ἐμαυτόν καί τούς ἄλλους ἐξετάζοντος.

11. Νομίζω οὐδ' ἡμῖν εἶναι οὐδεμίαν σωτηρίαν, οὕτω μέν πολλῶν ὄντων τῶν πολεμίων, οὔτω δέ τεθαρρηκότων.

12. Ὁρῶ ὑμᾶς χαλεπῶς διατεθειμένους πρός τούς ἐπιτιμῶντας.

13. Ἔγνωσαν αὐτούς λαμβάνοντας ἄν μισθόν, εἰ εργάζοντο.

14. Λακεδαιμόνιοι δέ αἰσθόμενοι τόν θροῦν τοῦτον ἐν τῇ Πελοποννήσῳ καθεστῶτα  πέμπουσι πρέσβεις βουλόμενοι προκαταλαβεῖν τό μέλλον.

15. Τόν λόγον ᾐσθόμην διπλάσιον ἄν γενόμενον τοῦ νῦν ἀναγιγνωσκομένου.

Β) Να αναγνωρίσετε ως προς το είδος τις υπογραμμισμένες μετοχές και να τις αναλύσετε σε ισοδύναμες δευτερεύουσες προτάσεις.

Οἱ μὲν δὴ στρατηγοὶ οὕτω ληφθέντες ἀνήχθησαν ὡς βασιλέα καὶ ἀποτμηθέντες τὰς κεφαλὰς ἐτελεύτησαν, εἷς μὲν αὐτῶν Κλέαρχος ὁμολογουμένως ἐκ πάντων τῶν ἐμπείρως αὐτοῦ ἐχόντων δόξας γενέσθαι ἀνὴρ καὶ πολεμικὸς καὶ φιλοπόλεμος ἐσχάτως. καὶ γὰρ δὴ ἕως μὲν πόλεμος ἦν τοῖς Λακεδαιμονίοις πρὸς τοὺς Ἀθηναίους παρέμενεν, ἐπειδὴ δὲ εἰρήνη ἐγένετο, ἀναπείσας τὴν αὑτοῦ πόλιν ὡς οἱ Θρᾷκες ἀδικοῦσι τοὺς Ἕλληνας καὶ διαπραξάμενος ὡς ἐδύνατο παρὰ τῶν ἐφόρων ἐξέπλει ὡς πολεμήσων τοῖς ὑπὲρ Χερρονήσου καὶ Περίνθου Θρᾳξίν. ἐπεὶ δὲ μεταγνόντες πως οἱ ἔφοροι ἤδη ἔξω ὄντος ἀποστρέφειν αὐτὸν ἐπειρῶντο ἐξ Ἰσθμοῦ, ἐνταῦθα οὐκέτι πείθεται, ἀλλ’ ᾤχετο πλέων εἰς Ἑλλήσποντον. ἐκ τούτου καὶ ἐθανατώθη ὑπὸ τῶν ἐν Σπάρτῃ τελῶν ὡς ἀπειθῶν.

(Ξενοφῶντος, Κύρου Ἀνάβασις, Β΄, VI, 1-3)

ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΟΥΣ ΥΠΟΘΕΤΙΚΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ

Να αναγνωρίσετε το είδος του υποθετικού λόγου και να τον μετατρέψετε στα άλλα είδη σε κάθε μία από τις κάτωθι περιπτώσεις :

1. Ἡ μέν φύσις, ἄν ᾖ πονηρά, πολλάκις φαῦλα βούλεται.

2. Καί ἐάν τε νῦν ἐάν τε αὖθις ζητήσετε ταῦτα, οὕτως εὑρήσετε.

3. Ἐάν δ' ἐμέ πένητα ποιήσετε, καί ὑμᾶς αὐτούς ἀδικήσετε.

4. Ἐδέοντο οἱ Μαντινεῖς τῶν Ἀθηναίων ἱππέων βοηθῆσαι, εἴ τι δύναιντο.

5. Εἴ τις αὐτοῖς ἀργύριον δίδωσιν, ζημιούσθω.

6. Πορευοίμεθα δ' ἄν οἴκαδε, εἴ τις ἠμᾶς μή λυποίη.

7. Κίνδυνος ἐστί οὖν πολλούς ἀππόλυσθαι, ἤν ἀμελῶς τε καί ἀφυλάκτως πορεύησθε.

8. Τούς δέ γε αὔξοντας ἐμέ εἰ μή ἐπισταίμην ἀντιτιμᾶν, αἰσχυνόιμην ἄν.

9. Καί γάρ ἄν ἀπολύοιμι τῆς αἰτίας ὑμᾶς, εἴπερ ὑμῖν ταὐτά λέγοιμι περί ἐμαυτοῦ

10. Εἰ Ἀγησίλαος ἴδοι τούς νέους γυμναζομένους, ἐπῄνεσεν ἄν.

11. Εἰ δέ ἀποψηφιεῖσθε, ὀφθήσεσθαι τῶν αὐτῶν ἔργων ἐπιθυμηταί τούτοις ὄντες.

12. Καίτοι εἰ ἐβούλετο δίκαιος εἶναι περί τούς παῖδας, ἐξῆν αὐτῷ  μισθῶσαι τόν οἶκον.

13. Ἆθλα ὑμῖν προτεθήσεται, ἐάν ἴητε εἰς Ἑλλάδα.

14. Εἰ μέν ἐπίοιεν οἱ Ἀθηναῖοι, ὑπεχώρουν οἱ Συρακόσιοι.

15. Εἰ τι εὑρίσκοιεν τῶν εἰρημένων μή ἀφειμένον, ἀφῃροῦντο.

ΠΛΑΓΙΟΣ ΛΟΓΟΣ (ΑΣΚΗΣΕΙΣ)

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΟΝ ΠΛΑΓΙΟ ΛΟΓΟ

1) Να μετατρέψετε σε πλάγιο λόγο τις ακόλουθες προτάσεις με ρήμα εξάρτησης αυτό που δίνεται σε παρένθεση

α) εἶδον καί περιέτυχον τῷ πράγματι (Διοκλείδης ἔλεγεν)

β) Ὁ μέλλων ὀρθῶς γεωργήσειν τήν φύσιν χρή πρῶτον τῆς γῆς εἰδέναι (Φασί)

γ) Ἔτοιμος εἰμι ἡγεῖσθαι εἰς τὸ Δέλτα καλούμενον τῆς Θρᾴκης, ἔνθα πολλὰ κἀγαθά λήψεσθε (ἔλεγεν)

δ) Οἱ τοιοῦτοι λόγοι ἐπαίρουσι τούς νέους καταφρονεῖν τῆς καθεστώσης πολιτείας (ἔφη)

ε) Πάντες μοι εἰσίν οἱ θεράποντες, οὕς ἐκεκτήμην, ἐπειδή παρέλαβαν τό χωρίον. (Προσῆλθον, λέγων)

2) Να μετατρέψετε σε ευθύ λόγο τις ακόλουθες περιόδους.

α) Ἤρετο αὐτόν τίνος δεόμενος ἥκοι

β) Αὐτόν λέγειν ἐκέλευε ὅ,τι οἱ γενέσθαι ἐθέλοι

γ) Ἡδέως ἄν οὖν αὐτῶν πυθοίμην, τίσι ἡμᾶς τῶν προγεγενημένων κελεύουσιν ὁμοίως γίγνεσθαι

δ) Ἴσως οὖν εἴποιεν ἄν πολλοί τῶν φασκόντων φιλοσοφεῖν ὅτι οὐκ ἄν ποτε ὁ δίκαιος ἄδικος γένοιτο, οὐδέ ὁ σώφρων ὑβριστής

ε) Ἀλλά γάρ οὐκ οἶδ' ὅ τι δεῖ τοιαῦτα ὀλοφύρεσθαι

Θουκυδίδου, 2, 10.3- 11.2

Θουκυδίδου, 2, 10.3- 11.2

Καὶ ἐπειδὴ πᾶν τὸ στράτευμα ξυνειλεγμένον ἦν, Ἀρχίδαμος ὁ βασιλεὺς τῶν Λακεδαιμονίων, ὅσπερ ἡγεῖτο τῆς ἐξόδου ταύτης, ξυγκαλέσας τοὺς στρατηγοὺς τῶν πόλεων πασῶν καὶ τοὺς μάλιστα ἐν τέλει καὶ ἀξιολογωτάτους παρῄνει τοιάδε. «Ἄνδρες Πελοποννήσιοι καὶ ξύμμαχοι, καὶ οἱ πατέρες ἡμῶν πολλὰς στρατείας καὶ ἐν αὐτῇ Πελοποννήσῳ καὶ ἔξω ἐποιήσαντο, καὶ ἡμῶν αὐτῶν οἱ πρεσβύτεροι οὐκ ἄπειροι πολέμων εἰσίν· ὅμως δὲ τῆσδε οὔπω μείζονα παρασκευὴν ἔχοντες ἐξήλθομεν, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ πόλιν δυνατωτάτην νῦν ἐρχόμεθα καὶ αὐτοὶ πλεῖστοι καὶ ἄριστοι στρατεύοντες. δίκαιον οὖν ἡμᾶς μήτε τῶν πατέρων χείρους φαίνεσθαι μήτε ἡμῶν αὐτῶν τῆς δόξης ἐνδεεστέρους.

ξυνειλεγμένον ἦν : περιφραστικός τύπος παθητικού υπερσυντελίκου του συλλέγω= μαζεύω, συγκαλώ/ στρατολογώ

Γ1. Να γράψετε τη μετάφραση του κειμένου.

Μονάδες 20

Γ2. Ποια συμβουλή δίνει ο Αρχίδαμος στους Πελοποννησίους και τους συμμάχους;

Μονάδες 10

Γ3α. Για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις του κειμένου να γράψετε τον τύπο που σας ζητείται :

πᾶν         :την αιτιατική πτώση του ενικού

                αριθμού στο θηλυκό γένος.

βασιλεὺς : τη δοτική πτώση του πληθυντικού

                αριθμού

ὅσπερ      : τη δοτική πτώση του πληθυντικού

                αριθμού στο θηλυκό γένος

πατέρες  : την κλητική πτώση του ενικού

                αριθμού

μείζονα   : το επίρρημα στο θετικό βαθμό

Μονάδες 5

Γ3β. Για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις του κειμένου να γράψετε τον τύπο που σας ζητείται :

ἡγεῖτο            : το δεύτερο ενικό πρόσωπο της

                        προστακτικής ενεστώτα

ἔχοντες           : το τρίτο πληθυντικό πρόσωπο

                        της ευκτικής αορίστου β'

ἐρχόμεθα        : το απαρέμφατο του μέλλοντα

στρατεύοντες  :το πρώτο πληθυντικό πρόσωπο

                       οριστικής  παρακειμένου

φαίνεσθαι      : το δεύτερο πληθυντικο πρό-

                       σωπο υποτακτικής παθητικού

                       αορίστου β'

Μονάδες 5

Γ4α. Να γίνει πλήρης συντακτική αναγνώριση των παρακάτω λέξεων : τῶν Λακεδαιμονίων, τῆς ἐξόδου, ἄπειροι, τῶν πατέρων, φαίνεσθαι.

Μονάδες 6

Γ4β. «ὅσπερ ἡγεῖτο τῆς ἐξόδου ταύτης» : Να αναγνωρίσετε συντακτικά την παραπάνω πρόταση (είδος, εισαγωγή, εκφορά, συντακτική λειτουργία)

Μονάδες 4

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΕΙΣ -ΜΙ ΡΗΜΑΤΑ

ΑΣΚΗΣΕΙΣ:

1. ἐπέδειξαν, ἀποστήσωσιν : Να αντικατασταθούν εγκλητικά οι τύποι στο β΄ ενικό πρόσωπο ενεστώτα στη φωνή που βρίσκονται.

2. ἐντίθης, μεθίστησι, ἀπέδωκας, προστίθεται: Να γραφεί το γ΄ ενικό και β΄ πληθυντικό πρόσωπο ενεστώτα στη φωνή που βρίσκονται.

3. ἀνίσταμαι :να κλιθεί η οριστική παρακειμένου και υπερσυντελίκου στην ίδια φωνή.

4. συνίημι: 

α) να κλιθεί ο αόριστος β΄ στην οριστική και την προστακτική ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΔΥΟ ΦΩΝΕΣ,

β) να γραφεί το απαρέμφατο ενεστώτα και αορίστου β΄ στην ίδια φωνή.

Πλάτωνος, Λάχης, 200 a-c

Πλάτωνος, Λάχης, 200 a-c (παλαιό σύστημα εξέτασης)

Οι στρατηγοί Νικίας και Λάχης έχουν διαφορετική γνώμη, για την αξία των στρατιωτικών ασκήσεων με βαρύ οπλισμό, και αυτό τους οδηγεί σε ένα διάλογο για τη γενναιότητα και το θάρρος μέσα από το σωκρατικό δόγμα, που ταυτίζει την αρετή με τη γνώση.

Ο Σωκράτης ζήτησε να οριστεί η αρετή και συγκεκριμένα η ανδρεία, ώστε να είναι σε θέση οι συνομιλητές να εξετάσουν στη συνέχεια με ποιον τρόπο θα μπορούσαν να την αποκτήσουν οι γιοι του Λυσίμαχου και του Μελησία. Τόσο ο Λάχης, όμως, όσο και ο Νικίας απέτυχαν να δώσουν έναν επαρκή ορισμό της ανδρείας.

[ΝΙΚΙΑΣ]   Εὖ γε, ὦ Λάχης, ὅτι οὐδὲν οἴει σὺ ἔτι πρᾶγμα εἶναι ὅτι αὐτὸς ἄρτι ἐφάνης ἀνδρείας πέρι οὐδὲν εἰδώς, ἀλλ’ εἰ καὶ ἐγὼ ἕτερος τοιοῦτος ἀναφανήσομαι, πρὸς τοῦτο βλέπεις, καὶ οὐδὲν ἔτι διοίσει, ὡς ἔοικε, σοὶ μετ’ ἐμοῦ μηδὲν εἰδέναι ὧν προσήκει ἐπιστήμην ἔχειν ἀνδρὶ οἰομένῳ τὶ εἶναι. σὺ μὲν οὖν μοι δοκεῖς ὡς ἀληθῶς ἀνθρώπειον πρᾶγμα ἐργάζεσθαι οὐδὲ πρὸς σαυτὸν βλέπειν ἀλλὰ πρὸς τοὺς ἄλλους· ἐγὼ δ’ οἶμαι ἐμοὶ περὶ ὧν ἐλέγομεν νῦν τε ἐπιεικῶς εἰρῆσθαι, καὶ εἴ τι αὐτῶν μὴ ἱκανῶς εἴρηται, ὕστερον ἐπανορθώσεσθαι καὶ μετὰ Δάμωνος ―οὗ σύ που οἴει καταγελᾶν, καὶ ταῦτα οὐδ’ ἰδὼν πώποτε τὸν Δάμωνα― καὶ μετ’ ἄλλων· καὶ ἐπειδὰν βεβαιώσωμαι αὐτά, διδάξω καὶ σέ, καὶ οὐ φθονήσω· δοκεῖς γάρ μοι καὶ μάλα σφόδρα δεῖσθαι μαθεῖν.

Γ1. Να μεταφράσετε το παραπάνω κείμενο.

Μονάδες 20

Γ2. Με βάση το κείμενο που σας δόθηκε ποιος είναι ο μοναδικός στόχος του Λάχη σύμφωνα με το Νικία και πώς υποστηρίζει ο τελευταίος ότι θα προχωρήσει την έρευνά του.

Μονάδες 10

Γ3. α) ἐφάνης : Να αντικαταστήσετε εγκλιτικά τον ρηματικό τύπο (μον. 2)

          διοίσει : Να αντικαταστήσετε χρονικά τον ρηματικό τύπο (μον. 3)

Γ3. β) Να γράψετε τους τύπους που σας ζητούνται: (μον. 5)

πρᾶγμα : τη δοτική του πληθυντικού αριθμού

μηδὲν : τη γενική του ενικού αριθμού στο θηλυκό γένος

ἀνδρὶ : την κλιτική του ενικού αριθμού

σαυτὸν : τον αντίστοιχο τύπο στον πληθυντικό αριθμό

ἱκανῶς: τον συγκριτικό βαθμό

Μονάδες 10

Γ4. α) Να γίνει πλήρης συντακτική αναγνώριση των υπογραμμισμένων λέξεων του κειμένου :

αὐτὸς, εἰδώς, τοιοῦτος, εἰδέναι, ἀνδρὶ, περὶ ὧν, αὐτῶν, ὕστερον (μον. 8)

Γ4. β)  ἀναφανήσομαι : Να γράψετε την πρόταση στην οποία ανήκει το ρήμα και να την χαρακτηρίσετε ως προς το είδος (μον. 2)

Μονάδες 10

Θουκυδίδης, Ἱστορίαι, Β΄ 12.1-4

Θουκυδίδης, Ἱστορίαι, Β΄ 12.1-4

Την άνοιξη του 431 π.Χ. η σύγκρουση της Αθηναϊκής Συμμαχίας με την Πελοποννησιακή φαίνεται αναπόφευκτη. Ο βασιλιάς των Σπαρτιατών Αρχίδαμος ξεκινά με στρατό εναντίον της Αθήνας. Όταν οι σύμμαχοί του συγκεντρώθηκαν στον Ισθμό, καταβάλλει μια ύστατη προσπάθεια να αποφευχθεί ο πόλεμος, αν οι Αθηναίοι υποχωρήσουν.

Τοσαῦτα εἰπὼν καὶ διαλύσας τὸν ξύλλογον ὁ Ἀρχίδαμος Μελήσιππον πρῶτον ἀποστέλλει ἐς τὰς Ἀθήνας τὸν Διακρίτου ἄνδρα Σπαρτιάτην, εἴ τι ἄρα μᾶλλον ἐνδοῖεν οἱ Ἀθηναῖοι ὁρῶντες σφᾶς ἤδη ἐν ὁδῷ ὄντας. Οἱ δὲ οὐ προσεδέξαντο αὐτὸν ἐς τὴν πόλιν οὐδ᾽ ἐπὶ τὸ κοινόν· ἦν γὰρ Περικλέους γνώμη πρότερον νενικηκυῖα κήρυκα καὶ πρεσβείαν μὴ προσδέχεσθαι Λακεδαιμονίων ἐξεστρατευμένων· ἀποπέμπουσιν οὖν αὐτὸν πρὶν ἀκοῦσαι καὶ ἐκέλευον ἐκτὸς ὅρων εἶναι αὐθημερόν, τό τε λοιπὸν ἀναχωρήσαντας ἐπὶ τὰ σφέτερα αὐτῶν, ἤν τι βούλωνται, πρεσβεύεσθαι. Ξυμπέμπουσί τε τῷ Μελησίππῳ ἀγωγούς, ὅπως μηδενὶ ξυγγένηται. Ὁ δ᾽ ἐπειδὴ ἐπὶ τοῖς ὁρίοις ἐγένετο καὶ ἔμελλε διαλύσεσθαι, τοσόνδε εἰπὼν ἐπορεύετο ὅτι «ἥδε ἡ ἡμέρα τοῖς Ἕλλησι μεγάλων κακῶν ἄρξει.» Ὡς δὲ ἀφίκετο ἐς τὸ στρατόπεδον καὶ ἔγνω ὁ Ἀρχίδαμος ὅτι οἱ Ἀθηναῖοι οὐδέν πω ἐνδώσουσιν, οὕτω δὴ ἄρας τῷ στρατῷ προυχώρει ἐς τὴν γῆν αὐτῶν.

………………………………………………….

-ὁ ξύλλογος: η συγκέντρωση//-τὸ κοινόν: εκκλησία του δήμου και οι αρχές//-ὅρος: σύνορο, όριο//-ἀγωγός: συνοδός//-ξυγγίγνομαι: συναντώ//-διαλύομαι: απομακρύνομαι

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

1. Να μεταφράσετε στα νέα ελληνικά το απόσπασμα: «Τοσαῦτα εἰπὼν καὶ … Λακεδαιμονίων ἐξεστρατευμένων».

Μονάδες 10

2. α. Ποια ήταν η απάντηση των Αθηναίων στον κήρυκα που είχε στείλει ο Αρχίδαμος; (Μονάδες 5)

 β. Σε ποια λακωνική εκτίμηση-πρόβλεψη καταλήγει ο Μελήσιππος και πώς την κρίνετε; (Μονάδες 5)

Μονάδες 10

3. α. Στο απόσπασμα «ἦν γὰρ Περικλέους … Λακεδαιμονίων ἐξεστρατευμένων» να βρείτε τα δύο ουσιαστικά της γ΄ κλίσης και να τα μεταφέρετε στην κλητική πτώση του ενικού αριθμού (Μονάδα 1). β. «μεγάλων»: να γράψετε τους υπόλοιπους βαθμούς του επιθέτου στο ίδιο γένος, αριθμό και πτώση (Μονάδες 2).

γ. Στο απόσπασμα «ἀποπέμπουσιν οὖν αὐτὸν … ξυγγένηται» να εντοπίσετε τις αόριστες αντωνυμίες και να τις γράψετε στην ονομαστική πτώση του πληθυντικού αριθμού στο γένος που βρίσκονται (Μονάδες 2). 

δ. «ἐνδοῖεν»: Να γράψετε το γ΄ πρόσωπο του πληθυντικού αριθμού της οριστικής ενεστώτα και το απαρέμφατο ενεστώτα στην ίδια φωνή (Μονάδα 1)

ε. Στο απόσπασμα «Ὁ δ᾽ ἐπειδὴ ἐπὶ τοῖς ὁρίοις … ἐς τὴν γῆν αὐτῶν» να βρείτε τους τύπους που βρίσκονται στον αόριστο β΄ και να γράψετε το β΄ ενικό πρόσωπο της προστακτικής του ίδιου χρόνου στην φωνή που βρίσκονται (Μονάδες 4).

Μονάδες 10

4. α. Να χαρακτηρίσετε συντακτικά τις ακόλουθες λέξεις : τὸν Διακρίτου, ὅρων, τῷ Μελησίππῳ, τοῖς Ἕλλησι (μονάδες 4) 

β. «ὁρῶντες», «ἐξεστρατευμένων»: Να επισημάνετε το είδος των μετοχών και να τις χαρακτηρίσετε ως συνημμένες ή απόλυτες (Μονάδες 2). 

γ. Να χαρακτηρίσετε πλήρως (είδος, εισαγωγή, εκφορά, χρήση) τις δευτερεύουσες προτάσεις :«πρὶν ἀκοῦσαι» και «ἐπειδὴ ἐπὶ τοῖς ὁρίοις  ἐγένετο». (μονάδες 4)

Μονάδες 10

Ἱσοκράτους, Πλαταϊκός, 1-3

Ἱσοκράτους, Πλαταϊκός, 1-3 (εκδ. Loeb)

Βρισκόμαστε στα 374/3 π.Χ., εποχή ακμής της Θήβας. Αν και σύμμαχοι με τους Αθηναίους, οι Θηβαίοι θέλησαν να προλάβουν τη συμμαχία των Πλαταιών με την Αθήνα. Έτσι, επιτέθηκαν εναντίον της γειτονικής τους πόλης, την κατέστρεψαν και ανάγκασαν τους κατοίκους της να την εγκαταλείψουν. Ομιλητής είναι ένας ανώνυμος κάτοικος των Πλαταιών, που ζητά την αρωγή των Αθηναίων προς την πατρίδα του.

Εἰδότες ὑμᾶς, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, καὶ τοῖς ἀδικουμένοις προθύμως βοηθεῖν εἰθισμένους καὶ τοῖς εὐεργέταις μεγίστην χάριν ἀποδιδόντας, ἥκομεν ἱκετεύσοντες μὴ περιιδεῖν ἡμᾶς εἰρήνης οὔσης ἀναστάτους ὑπὸ Θηβαίων γεγενημένους. πολλῶν δ’ ἤδη πρὸς ὑμᾶς καταφυγόντων καὶ διαπραξαμένων ἅπανθ’ ὅσων ἐδεήθησαν, ἡγούμεθα μάλισθ’ ὑμῖν προσήκειν περὶ τῆς ἡμετέρας πόλεως ποιήσασθαι πρόνοιαν· οὔτε γὰρ ἂν ἀδικώτερον οὐδένας ἡμῶν εὕροιτε τηλικαύταις συμφοραῖς περιπεπτωκότας, οὔτ’ ἐκ πλείονος χρόνου πρὸς τὴν ὑμετέραν πόλιν οἰκειότερον διακειμένους. ἔτι δὲ τοιούτων δεησόμενοι πάρεσμεν ἐν οἷς κίνδυνος μὲν οὐδεὶς ἔνεστιν, ἅπαντες δ’ ἄνθρωποι νομιοῦσιν ὑμᾶς πειθομένους ὁσιωτάτους καὶ δικαιοτάτους εἶναι τῶν Ἑλλήνων. Εἰ μὲν οὖν μὴ Θηβαίους ἑωρῶμεν ἐκ παντὸς τρόπου παρεσκευασμένους πείθειν ὑμᾶς, ὡς οὐδὲν εἰς ἡμᾶς ἐξημαρτήκασι, διὰ βραχέων ἂν ἐποιησάμεθα τοὺς λόγους· ἐπειδὴ δ’ εἰς τοῦθ’ ἥκομεν ἀτυχίας ὥστε μὴ μόνον ἡμῖν εἶναι τὸν ἀγῶνα πρὸς τούτους, ἀλλὰ καὶ τῶν ῥητόρων πρὸς τοὺς δυνατωτάτους, οὓς ἀπὸ τῶν ἡμετέρων αὑτοῖς οὗτοι παρεσκευάσαντο συνηγόρους, ἀναγκαῖον διὰ μακροτέρων δηλῶσαι περὶ αὐτῶν.

1 Να μεταφράσετε το επισημασμένο με έντονη γραφή απόσπασμα. [10]

2. Για ποιους λόγους ο ομιλητής υποστηρίζει ότι η Αθήνα πρέπει να βοηθήσει και να προστατέψει τις Πλαταιές από την επιθετική πολιτική της Θήβας; [10]

3.«Εἰδότες ὑμᾶς, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, καὶ τοῖς ἀδικουμένοις προθύμως βοηθεῖν εἰθισμένους καὶ τοῖς εὐεργέταις μεγίστην χάριν ἀποδιδόντας, ἥκομεν ἱκετεύσοντες μὴ περιιδεῖν ἡμᾶς εἰρήνης οὔσης ἀναστάτους ὑπὸ Θηβαίων γεγενημένους». Να γράψετε ό,τι σας ζητείται [4]

        i.            «Εἰδότες» :το  β’ πρόσωπο πληθυντικού υποτακτικής ενεστώτα

      ii.            Στο απόσπασμα να βρείτε ένα φωνηεντόληκτο ρηματικό τύπο της δεύτερης συζυγίας και να γράψετε το β΄ πρόσωπο ενικού οριστικής αορίστου β΄

   iii.            Στο απόσπασμα να βρείτε ένα συνηρημένο ρηματικό τύπο της πρώτης τάξης και να γράψετε το γ΄ πρόσωπο πληθυντικού ευκτικής ενεστώτα 

   iv.            «γεγενημένους» : το απαρέμφατο παθητικού αορίστου.

4.Στο κείμενο που σας δόθηκε να εντοπίσετε :α) ένα επίθετο θετικού βαθμού, β) ένα επίθετο συγκριτικού βαθμού, γ) ένα επίθετο υπερθετικού βαθμού και δ) ένα επίρρημα σε οποιοδήποτε βαθμό και να τα μεταφέρετε στους άλλους βαθμούς [4]

5. Στο κείμενο που σας δόθηκε να εντοπίσετε τέσσερις (4) αντωνυμίες διαφορετικού είδους και να τις αναγνωρίσετε γραμματικά [2]

6. Να αναγνωρίσετε συντακτικά τις δοτικές του κειμένου. [4]

7. «οὔτε γὰρ ἂν ἀδικώτερον οὐδένας ἡμῶν εὕροιτε τηλικαύταις συμφοραῖς περιπεπτωκότας […]» Να αναγνωρίσετε συντακτικά τις υπογραμμισμένες λέξεις και να αναλύσετε τη σύγκριση [4]

8.«Εἰ μὲν οὖν μὴ Θηβαίους ἑωρῶμεν ἐκ παντὸς τρόπου παρεσκευασμένους πείθειν ὑμᾶς […]» Να αναγνωρίσετε το είδος του υποθετικού λόγου, αφού πρώτα τον καταγράψετε (υπόθεση-απόδοση) [2]

Ξενοφῶντος, Λακεδαιμονίων Πολιτεία 8.4-9.2

 Ξενοφῶντος, Λακεδαιμονίων Πολιτεία 8.4-9.2

Στο έργο Λακεδαιμονίων Πολιτεία ο Ξενοφώντας ασχολείται κυρίως με το παιδαγωγικό σύστημα της Σπάρτης που είναι θεμελιωμένο στις αρχές της νομοθεσίας του Λυκούργου. Στο συγκεκριμένο απόσπασμα εξηγεί τους λόγους του μεγαλείου της και αναφέρεται στο θεσμό των πέντε εφόρων καθώς και στα μέτρα που έλαβε ο Λυκούργος για να αποφεύγουν οι Σπαρτιάτες τον ανέντιμο βίο.

Ἔφοροι οὖν ἱκανοὶ μέν εἰσι ζημιοῦν ὃν ἂν βούλωνται, κύριοι δ’ ἐκπράττειν παραχρῆμα, κύριοι δὲ καὶ ἄρχοντας μεταξὺ [καὶ] καταπαῦσαι καὶ εἶρξαί γε καὶ περὶ τῆς ψυχῆς εἰς ἀγῶνα καταστῆσαι. Τοσαύτην δὲ ἔχοντες δύναμιν οὐχ ὥσπερ αἱ ἄλλαι πόλεις ἐῶσι τοὺς αἱρεθέντας ἀεὶ ἄρχειν τὸ ἔτος ὅπως ἂν βούλωνται, ἀλλ’ ὥσπερ οἱ τύραννοι καὶ οἱ ἐν τοῖς γυμνικοῖς ἀγῶσιν ἐπιστάται, ἤν τινα αἰσθάνωνται παρανομοῦντά τι, εὐθὺς παραχρῆμα κολάζουσι. Πολλῶν δὲ καὶ ἄλλων ὄντων μηχανημάτων καλῶν τῷ Λυκούργῳ εἰς τὸ πείθεσθαι τοῖς νόμοις ἐθέλειν τοὺς πολίτας, ἐν τοῖς καλλίστοις καὶ τοῦτό μοι δοκεῖ εἶναι, ὅτι οὐ πρότερον ἀπέδωκε τῷ πλήθει τοὺς νόμους πρὶν ἐλθὼν σὺν τοῖς κρατίστοις εἰς Δελφοὺς ἐπήρετο τὸν θεὸν εἰ λῷον καὶ ἄμεινον εἴη τῇ Σπάρτῃ πειθομένῃ οἷς αὐτὸς ἔθηκε νόμοις. Ἐπεὶ δὲ ἀνεῖλε τῷ παντὶ ἄμεινον εἶναι, τότε ἀπέδωκεν, οὐ μόνον ἄνομον ἀλλὰ καὶ ἀνόσιον θεὶς τὸ πυθοχρήστοις νόμοις μὴ πείθεσθαι. Ἄξιον δὲ τοῦ Λυκούργου καὶ τόδε ἀγασθῆναι, τὸ κατεργάσασθαι ἐν τῇ πόλει αἱρετώτερον εἶναι τὸν καλὸν θάνατον ἀντὶ τοῦ αἰσχροῦ βίου∙ καὶ γὰρ δὴ ἐπισκοπῶν τις ἂν εὕροι μείους ἀποθνῄσκοντας τούτων τῶν ἐκ τοῦ φοβεροῦ ἀποχωρεῖν αἱρουμένων. Ὡς τἀληθὲς εἰπεῖν καὶ ἕπεται τῇ ἀρετῇ σῴζεσθαι εἰς τὸν πλείω χρόνον μᾶλλον ἢ τῇ κακίᾳ.

………………………………………………………

ἐκπράττω (τὴν ζημίαν): εισπράττω χρηματική ποινή// ἀναιρῶ (ἐπὶ θεῶν): χρησμοδοτώ// πυθόχρηστος: αυτός που επικυρώθηκε από το μαντείο των Δελφών

Γ1. Να μεταφράσετε το παρακάτω απόσπασμα από το κείμενο που σας δίνεται: «Ἔφοροι οὖν ἱκανοὶ μέν εἰσι...... εὐθὺς παραχρῆμα κολάζουσι».  (Mονάδες: 10)

Γ2. Με βάση τα δεδομένα του κειμένου να αναφέρετε ποια διαδικασία ακολούθησε ο Λυκούργος προτού παραδώσει τους νόμους του στην πόλη και ποια θεωρούσε ως τη σημαντικότερη αρετή για τη ζωή των Σπαρτιατών. (Mονάδες: 10)

Γ3α. «Πολλῶν δὲ καὶ ἄλλων ὄντων μηχανημάτων… οἷς αὐτὸς ἔθηκε νόμοις»: να βρείτε τα επίθετα θετικού και συγκριτικού βαθμού που υπάρχουν στο χωρίο και στη συνέχεια να γράψετε τον ίδιο τύπο στον υπερθετικό βαθμό. (Μονάδες: 4)

Γ3β. «οἷς αὐτὸς ἔθηκε νόμοις»: να μεταφερθεί η πρόταση στον άλλο αριθμό. (Μονάδες: 1)

Γ3γ. «ἐπεὶ δὲ ἀνεῖλε τῷ παντὶ ἄμεινον εἶναι, τότε ἀπέδωκεν, οὐ μόνον ἄνομον ἀλλὰ καὶ ἀνόσιον θεὶς τὸ πυθοχρήστοις νόμοις μὴ πείθεσθαι»: από το χωρίο που σας δίνεται να εντοπίσετε τα ρήματα και να τα μεταφέρετε στον ίδιο τύπο του ενεστώτα. (Μονάδες: 2)

Γ3δ. «Ὡς τἀληθὲς εἰπεῖν καὶ ἕπεται τῇ ἀρετῇ σῴζεσθαι εἰς τὸν πλείω χρόνον μᾶλλον ἢ τῇ κακίᾳ»: να βρείτε τους ρηματικούς τύπους της περιόδου και στη συνέχεια να γράψετε το β΄ ενικό προστακτικής αορίστου στην ίδια φωνή. (Μονάδες: 3)

Γ4α. «Ὡς τἀληθὲς εἰπεῖν καὶ ἕπεται τῇ ἀρετῇ σῴζεσθαι εἰς τὸν πλείω χρόνον μᾶλλον ἢ τῇ κακίᾳ»: Να εντοπίσετε τη σύγκριση στην παραπάνω πρόταση επισημαίνοντας τον α΄ και β΄ όρο σύγκρισης και τον τρόπο εκφοράς του, καθώς και τη συγκριτική λέξη. Στη συνέχεια να αναδιατυπώσετε τον β΄ όρο σύγκρισης με άλλο ισοδύναμο τρόπο(Μονάδες3)

Γ4β. «Πολλῶν δὲ καὶ ἄλλων ὄντων μηχανημάτων καλῶν τῷ Λυκούργῳ εἰς τὸ πείθεσθαι τοῖς νόμοις ἐθέλειν τοὺς πολίτας, ἐν τοῖς καλλίστοις καὶ τοῦτό μοι δοκεῖ εἶναι, ὅτι οὐ πρότερον ἀπέδωκε τῷ πλήθει τοὺς νόμους πρὶν ἐλθὼν σὺν τοῖς κρατίστοις εἰς Δελφοὺς ἐπήρετο τὸν θεὸν εἰ λῷον καὶ ἄμεινον εἴη τῇ Σπάρτῃ πειθομένῃ οἷς αὐτὸς ἔθηκε νόμοις»: να βρείτε τις δευτερεύουσες προτάσεις του αποσπάσματος και να τις χαρακτηρίσετε ως προς το είδος και την εκφορά τους.(Μονάδες: 4)

Γ4γ. «καὶ γὰρ δὴ ἐπισκοπῶν τις ἂν εὕροι μείους ἀποθνῄσκοντας τούτων τῶν ἐκ τοῦ φοβεροῦ ἀποχωρεῖν αἱρουμένων»: Να βρείτε τον υποθετικό λόγο που λανθάνει και να τον αναλύσετε. (Μονάδες: 3)