Λυσίου, Ὑπὲρ τοῦ Ἐρατοσθένους φόνου ἀπολογία, 1-5

Λυσίου, Ὑπὲρ τοῦ Ἐρατοσθένους φόνου ἀπολογία, 1-5

Εισαγωγικό σημείωμα

Θεματικός άξονας του λόγου του Λυσία : Ο Ευφίλητος απολογείται για τη δολοφονία του Ερατοσθένη, τον οποίον συνέλαβε επ' αυτοφώρω να διαπράττει μοιχεία με τη γυναίκα του. Παραδέχεται την ενοχή του, θα προσπαθήσει, ωστόσο, να αποδείξει ότι ενήργησε σύμφωνα με το δίκαιο και τον νόμο.

Το δοθέν απόσπασμα : Προέρχεται από το «προοίμιον» του λόγου. Ο Ευφίλητος τονίζει την καθολική απέχθεια για το αδίκημα της μοιχείας και υποστηρίζει ότι ο κατηγορούμενος είναι το θύμα και όχι ο θύτης του Ερατοσθένη.

Αρχαίο κείμενο

[1] Περὶ πολλοῦ ἂν ποιησαίμην, ὦ ἄνδρες, τὸ τοιούτους ὑμᾶς ἐμοὶ δικαστὰς περὶ τούτου τοῦ πράγματος γενέσθαι, οἷοίπερ ἂν ὑμῖν αὐτοῖς εἴητε τοιαῦτα πεπονθότες· εὖ γὰρ οἶδ’ ὅτι, εἰ τὴν αὐτὴν γνώμην περὶ τῶν ἄλλων ἔχοιτε, ἥνπερ περὶ ὑμῶν αὐτῶν, οὐκ ἂν εἴη ὅστις οὐκ ἐπὶ τοῖς γεγενημένοις ἀγανακτοίη, ἀλλὰ πάντες ἂν περὶ τῶν τὰ τοιαῦτα ἐπιτηδευόντων τὰς ζημίας μικρὰς ἡγοῖσθε. [2] καὶ ταῦτα οὐκ ἂν εἴη μόνον παρ’ ὑμῖν οὕτως ἐγνωσμένα, ἀλλ’ ἐν ἁπάσῃ τῇ Ἑλλάδι· περὶ τούτου γὰρ μόνου τοῦ ἀδικήματος καὶ ἐν δημοκρατίᾳ καὶ ὀλιγαρχίᾳ ἡ αὐτὴ τιμωρία τοῖς ἀσθενεστάτοις πρὸς τοὺς τὰ μέγιστα δυναμένους ἀποδέδοται, ὥστε τὸν χείριστον τῶν αὐτῶν τυγχάνειν τῷ βελτίστῳ· οὕτως, ὦ ἄνδρες, ταύτην τὴν ὕβριν ἅπαντες ἄνθρωποι δεινοτάτην ἡγοῦνται. [3] περὶ μὲν οὖν τοῦ μεγέθους τῆς ζημίας ἅπαντας ὑμᾶς νομίζω τὴν αὐτὴν διάνοιαν ἔχειν, καὶ οὐδένα οὕτως ὀλιγώρως διακεῖσθαι, ὅστις οἴεται δεῖν συγγνώμης τυγχάνειν ἢ μικρᾶς ζημίας ἀξίους ἡγεῖται τοὺς τῶν τοιούτων ἔργων αἰτίους· [4] ἡγοῦμαι δέ, ὦ ἄνδρες, τοῦτό με δεῖν ἐπιδεῖξαι, ὡς ἐμοίχευεν Ἐρατοσθένης τὴν γυναῖκα τὴν ἐμὴν καὶ ἐκείνην τε διέφθειρε καὶ τοὺς παῖδας τοὺς ἐμοὺς ᾔσχυνε καὶ ἐμὲ αὐτὸν ὕβρισεν εἰς τὴν οἰκίαν τὴν ἐμὴν εἰσιών, καὶ οὔτε ἔχθρα ἐμοὶ καὶ ἐκείνῳ οὐδεμία ἦν πλὴν ταύτης, οὔτε χρημάτων ἕνεκα ἔπραξα ταῦτα, ἵνα πλούσιος ἐκ πένητος γένωμαι, οὔτε ἄλλους κέρδους οὐδενὸς πλὴν τῆς κατὰ τοὺς νόμους τιμωρίας. [5] ἐγὼ τοίνυν ἐξ ἀρχῆς ὑμῖν ἅπαντα ἐπιδείξω τὰ ἐμαυτοῦ πράγματα, οὐδὲν παραλείπων, ἀλλὰ λέγων τἀληθῆ· ταύτην γὰρ ἐμαυτῷ μόνην ἡγοῦμαι σωτηρίαν, ἐὰν ὑμῖν εἰπεῖν ἅπαντα δυνηθῶ τὰ πεπραγμένα.

Παρατηρήσεις

1.Από το κείμενο που σας δόθηκε να μεταφράσετε τα αποσπάσματα [10]:

        i.            Περὶ πολλοῦ ἂν ποιησαίμην, ὦ ἄνδρες, τὸ τοιούτους ὑμᾶς ἐμοὶ δικαστὰς περὶ τούτου τοῦ πράγματος γενέσθαι, οἷοίπερ ἂν ὑμῖν αὐτοῖς εἴητε τοιαῦτα πεπονθότες·

      ii.            περὶ μὲν οὖν τοῦ μεγέθους τῆς ζημίας ἅπαντας ὑμᾶς νομίζω τὴν αὐτὴν διάνοιαν ἔχειν, καὶ οὐδένα οὕτως ὀλιγώρως διακεῖσθαι, ὅστις οἴεται δεῖν συγγνώμης τυγχάνειν ἢ μικρᾶς ζημίας ἀξίους ἡγεῖται τοὺς τῶν τοιούτων ἔργων αἰτίους·

2. α) Πώς αντιμετωπίζεται το αδίκημα της μοιχείας από τις ελληνικές πόλεις, σύμφωνα με τον Ευφίλητο; (ανάπτυξη σε 4-5 σειρές) και β) Αν και παραδέχεται την ενοχή του, τι θα προσπαθήσει να αποδείξει ο Ευφίλητος σχετικά με τη δολοφονία; (ανάπτυξη σε 4-5 σειρές)  [10]

3.α)Να εντοπίσετε στο κείμενο τρεις αντωνυμίες διαφορετικού είδους και να τις αναγνωρίσετε γραμματικά [3]

β) Να εντοπίσετε στο κείμενο δύο τριτόκλιτα ουσιαστικά διαφορετικού γένους και να τα μεταφέρετε στον αντίθετο αριθμό [2]

γ) ἀγανακτοίη, ἐγνωσμένα, ἀποδέδοται, διέφθειρε, δυνηθῶ : Για τους παραπάνω ρηματικούς τύπους να γράψετε το β΄ πληθυντικό πρόσωπο προστακτικής αορίστου στη φωνή που βρίσκονται [5]

4.α) «·εὖ γὰρ οἶδ’ ὅτι, εἰ τὴν αὐτὴν γνώμην περὶ τῶν ἄλλων ἔχοιτε, ἥνπερ περὶ ὑμῶν αὐτῶν, οὐκ ἂν εἴη ὅστις οὐκ ἐπὶ τοῖς γεγενημένοις ἀγανακτοίη, ἀλλὰ πάντες ἂν περὶ τῶν τὰ τοιαῦτα ἐπιτηδευόντων τὰς ζημίας μικρὰς ἡγοῖσθε.» Να αναγνωρίσετε το είδος του υποθετικού λόγου, αφού πρώτα τον αναλύσετε (υπόθεση-απόδοση) [2]

β)«[…] ὅστις οἴεται δεῖν συγγνώμης τυγχάνειν ἢ μικρᾶς ζημίας ἀξίους ἡγεῖται τοὺς τῶν τοιούτων ἔργων αἰτίους»: Να αναγνωρίσετε πλήρως συντακτικά τις υπογραμμισμένες λέξεις [3]

τυγχάνειν:

ζημίας:

ἀξίους:

γ) «ἐγὼ τοίνυν ἐξ ἀρχῆς ὑμῖν ἅπαντα ἐπιδείξω τὰ ἐμαυτοῦ πράγματα, οὐδὲν παραλείπων, ἀλλὰ λέγων τἀληθῆ»:  Να μεταφέρετε την πρόταση στον πλάγιο λόγο χρησιμοποιώντας απαρεμφατική σύνταξη, με εξάρτηση από τη φράση « Ὁ ῥήτωρ ἔφη …»  [5]