ΡΗΜΑΤΙΚΑ ΕΠΙΘΕΤΑ -ΤΕΟΣ

Ανάλυση ρηματικών επιθέτων σε –τεος

Α) Προσωπική σύνταξη (τα ρηματικά επίθετα παράγονται από μεταβατικά ρήματα συντασσόμενα με αιτιατική). Εξαίρεται το υποκείμενο που πρέπει να πάθει κάτι, γι’ αυτό το ρηματικό επίθετο έχει παθητική σημασία.

- Υ (σε ονομαστική πτώση)

-ρηματικό επίθετο σε –τεος (σε θέση κατηγορουμένου)

-ἐστί ή εἰσί

-δοτική προσωπική ενεργούντος προσώπου ή ποιητικού αιτίου

[το ρήμα και η δοτική προσωπική ενδέχεται να παραλείπονται, το ρ.ε. σε –τεος μπορεί να βρίσκεται σε αιτιατική λόγω ετεροπροσωπίας, όταν εξαρτάται από απρ. ή μτχ. του εἰμί]

Ισοδύναμη έκφραση (ρ.ε. + ἐστί) : δεῖ + παθητικό απαρέμφατο, ενώ η δοτική προσωπική γίνεται ποιητικό αίτιο.

Π.χ. :  Οἱ παῖδες ἀσκητέοι εἰσίν τοῖς διδασκάλοις = δεῖ ἀσκεῖσθαι τούς παῖδας ὑπό τῶν διδασκάλων.

Β) Απρόσωπη σύνταξη (αμετάβατα ρήματα, μεταβατικά συντασσόμενα με γενική ή δοτική ή με αιτιατική, όταν εξαίρεται η πράξη που πρέπει να γίνει). Το ρηματικό επίθετο εξαίρεται και γι’ αυτό έχει ενεργητική σημασία.

-ουδέτερο ρηματικού επιθέτου σε ενικό αριθμό – τέον (σπάνια :-τεα)

-εἰμί, σε γ’ ενικό

-δοτική προσωπική ενεργούντος προσώπου ή ποιητικού αιτίου

-αντικείμενο ρ.ε. στην πτώση στην οποία απαιτεί το ρήμα από το οποίο παράγεται το ρ.ε. , αν το ρήμα είναι μεταβατικό

[δεν υπάρχει υποκείμενο, συχνά το ρήμα ἐστί και η δοτική προσωπική εννοούνται ]

Ισοδύναμη έκφραση (ρ.ε. -τεος + ἐστι) : δεῖ + απαρέμφατο ενεργητικό ή μέσο, με υποκείμενο του απρ. τη δοτική προσωπική του ποιητικού αιτίου σε πτώση αιτιατική.

Π.χ. Μεθεκτέον τῶν πραγμάτων πλείοσι = δεῖ μετέχειν τῶν πραγμάτων πλείονας.