ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΟΝ ΠΛΑΓΙΟ ΛΟΓΟ

ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΥΘΥ ΣΤΟΝ ΠΛΑΓΙΟ :

1) Να μετατρέψετε τον ευθύ λόγο σε πλάγιο με ρήμα εξάρτησης το ἔλεγε.

Ἐνταῦθα Ξενοφῶν ἔλεγε : «Ἀκούω τινὰ διαβάλλειν, ὦ ἄνδρες, ἐμὲ ὡς ἐγὼ ἄρα ἐξαπατήσας ὑμᾶς μέλλω ἄγειν εἰς Φᾶσιν. ἀκούσατε οὖν μου πρὸς θεῶν, καὶ ἐὰν μὲν ἐγὼ φαίνωμαι ἀδικεῖν, οὐ χρή με ἐνθένδε ἀπελθεῖν πρὶν ἂν δῶ δίκην· ἂν δ’ ὑμῖν φαίνωνται ἀδικεῖν οἱ ἐμὲ διαβάλλοντες, οὕτως αὐτοῖς χρῆσθε ὥσπερ ἄξιον. ὑμεῖς δέ, ἔφη, ἴστε δήπου ὅθεν ἥλιος ἀνίσχει καὶ ὅπου δύεται, καὶ ὅτι ἐὰν μέν τις εἰς τὴν Ἑλλάδα μέλλῃ ἰέναι, πρὸς ἑσπέραν δεῖ πορεύεσθαι·»

(Ξενοφῶντος, Κύρου Ἀνάβασις, Ε΄ VII, 4-6)

2) Να μετατρέψετε τον ευθύ λόγο σε πλάγιο με ρήμα εξάρτησης το εἶπε.

Κῦρος εἶπεν: ὦ ἄνδρες, οὐδ᾽ ἐμὲ λανθάνει ὅτι ἐὰν μὲν διαλύωμεν τὸ στράτευμα, τὰ μὲν ἡμέτερα ἀσθενέστερα γίγνοιτ᾽ ἄν, τὰ δὲ τῶν πολεμίων πάλιν αὐξήσεται. ὅσοι τε γὰρ αὐτῶν ὅπλα ἀφῄρηνται, ταχὺ ἄλλα ποιήσονται: ὅσοι τε ἵππους ἀπεστέρηνται, ταχὺ πάλιν ἄλλους ἵππους κτήσονται: ἀντὶ δὲ τῶν ἀποθανόντων ἕτεροι ἐφηβήσουσιν [καὶ ἐπιγενήσονται]: ὥστε οὐδὲν θαυμαστὸν εἰ πάνυ ἐν τάχει πάλιν ἡμῖν πράγματα παρέχειν δυνήσονται. τί δῆτα ἐγὼ Κυαξάρην ἐκέλευσα λόγον ἐμβαλεῖν περὶ καταλύσεως τῆς στρατιᾶς; εὖ ἴστε ὅτι φοβούμενος τὸ μέλλον. ὁρῶ γὰρ ἡμῖν ἀντιπάλους προσιόντας οἷς ἡμεῖς, εἰ ὧδε στρατευσόμεθα, οὐ δυνησόμεθα μάχεσθαι.

(Ξενοφῶντος, Κύρου Παιδεία, ΣΤ΄, Ι, 12-13)

ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΑ ΡΗΜΑΤΙΚΑ ΕΠΙΘΕΤΑ

Να εντοπίσετε τα ρηματικά επίθετα του κειμένου και να τα αναλύσετε. 

Τῶν γὰρ ὄντων ἀγαθῶν καὶ καλῶν οὐδὲν ἄνευ πόνου καὶ ἐπιμελείας θεοὶ διδόασιν ἀνθρώποις, ἀλλ’ εἴτε τοὺς θεοὺς ἵλεως εἶναί σοι βούλει, θεραπευτέον τοὺς θεούς, εἴτε ὑπὸ φίλων ἐθέλεις ἀγαπᾶσθαι, τοὺς φίλους εὐεργετητέον, εἴτε ὑπό τινος πόλεως ἐπιθυμεῖς τιμᾶσθαι, τὴν πόλιν ὠφελητέον, εἴτε ὑπὸ τῆς Ἑλλάδος πάσης ἀξιοῖς ἐπ’ ἀρετῇ θαυμάζεσθαι, τὴν Ἑλλάδα πειρατέον εὖ ποιεῖν, εἴτε γῆν βούλει σοι καρποὺς ἀφθόνους φέρειν, τὴν γῆν θεραπευτέον, εἴτε ἀπὸ βοσκημάτων οἴει δεῖν πλουτίζεσθαι, τῶν βοσκημάτων ἐπιμελητέον, εἴτε διὰ πολέμου ὁρμᾷς αὔξεσθαι καὶ βούλει δύνασθαι τούς τε φίλους ἐλευθεροῦν καὶ τοὺς ἐχθροὺς χειροῦσθαι, τὰς πολεμικὰς τέχνας αὐτάς τε παρὰ τῶν ἐπισταμένων μαθητέον καὶ ὅπως αὐταῖς δεῖ χρῆσθαι ἀσκητέον· εἰ δὲ καὶ τῷ σώματι βούλει δυνατὸς εἶναι, τῇ γνώμῃ ὑπηρετεῖν ἐθιστέον τὸ σῶμα καὶ γυμναστέον σὺν πόνοις καὶ ἱδρῶτι.

(Ξενοφῶντος, Ἀπομνημονεύματα, Β΄, Ι,28-29) 

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΕΤΟΧΩΝ

Α) Να αναγνωρίσετε το είδος των υπογραμμισμένων μετοχών και να τις αναλύσετε στις ισοδύναμες δευτερεύουσες προτάσεις.

1. Παρελθόντος δέ τοῦ χειμῶνος Ἀγησίλαος, ὥσπερ ὑπέσχετο τοῖς Ἀχαιοῖς, εὐθύς ἀρχομένου τοῦ ἦρος πάλιν φρουράν ἔφαινεν ἐπί τούς Ἀκαρνᾶνας.

2. Οὐκ ἄν μεταπεῖσαι δυνηθεῖεν ὑμᾶς, μή φανερόν τό συμφέρον ποιήσαντες.

3. Οἱ μέν δή Θηβαῖοι ἀπελθόντες παρεσκευάζοντο ὡς ἀμυνούμενοι, οἱ δ' Ἀθηναῖοι ὡς βοηθήσοντες.

4. Ταῦτα ἐπράχρη Κόνωνος στρατηγοῦντος.

5. Οὔσης στενῆς τῆς εἰσόδου οἱ Ἀθηναῖοι ἵππους τε ἐβδομήκοντα ἀπολλύουσι καί τῶν ὁπλιτῶν οὐ πολλούς.

6. Ἐξόν αὐτῷ χιλίαις ναυσί διαβιβάσαι τήν πεζήν στρατιάν ἐκ τῆς Ἀσίας εἰς τήν Εὐρώπην οὐκ ἠθέλησεν.

7. Ἅτε γιγνώσκοντες  πάντες τόν Λύσανδρον προσέκειντο αὐτῷ.

8. Ἄπειμι ξένιά σοι παρασκευάσων.

9. Τούτο λέγοντος αὐτοῦ πτάρνυταί τις.

10. Ὑμεῖς ἐμοῦ ἀκούετε διαλεγομένου καί ἐμαυτόν καί τούς ἄλλους ἐξετάζοντος.

11. Νομίζω οὐδ' ἡμῖν εἶναι οὐδεμίαν σωτηρίαν, οὕτω μέν πολλῶν ὄντων τῶν πολεμίων, οὔτω δέ τεθαρρηκότων.

12. Ὁρῶ ὑμᾶς χαλεπῶς διατεθειμένους πρός τούς ἐπιτιμῶντας.

13. Ἔγνωσαν αὐτούς λαμβάνοντας ἄν μισθόν, εἰ εργάζοντο.

14. Λακεδαιμόνιοι δέ αἰσθόμενοι τόν θροῦν τοῦτον ἐν τῇ Πελοποννήσῳ καθεστῶτα  πέμπουσι πρέσβεις βουλόμενοι προκαταλαβεῖν τό μέλλον.

15. Τόν λόγον ᾐσθόμην διπλάσιον ἄν γενόμενον τοῦ νῦν ἀναγιγνωσκομένου.

Β) Να αναγνωρίσετε ως προς το είδος τις υπογραμμισμένες μετοχές και να τις αναλύσετε σε ισοδύναμες δευτερεύουσες προτάσεις.

Οἱ μὲν δὴ στρατηγοὶ οὕτω ληφθέντες ἀνήχθησαν ὡς βασιλέα καὶ ἀποτμηθέντες τὰς κεφαλὰς ἐτελεύτησαν, εἷς μὲν αὐτῶν Κλέαρχος ὁμολογουμένως ἐκ πάντων τῶν ἐμπείρως αὐτοῦ ἐχόντων δόξας γενέσθαι ἀνὴρ καὶ πολεμικὸς καὶ φιλοπόλεμος ἐσχάτως. καὶ γὰρ δὴ ἕως μὲν πόλεμος ἦν τοῖς Λακεδαιμονίοις πρὸς τοὺς Ἀθηναίους παρέμενεν, ἐπειδὴ δὲ εἰρήνη ἐγένετο, ἀναπείσας τὴν αὑτοῦ πόλιν ὡς οἱ Θρᾷκες ἀδικοῦσι τοὺς Ἕλληνας καὶ διαπραξάμενος ὡς ἐδύνατο παρὰ τῶν ἐφόρων ἐξέπλει ὡς πολεμήσων τοῖς ὑπὲρ Χερρονήσου καὶ Περίνθου Θρᾳξίν. ἐπεὶ δὲ μεταγνόντες πως οἱ ἔφοροι ἤδη ἔξω ὄντος ἀποστρέφειν αὐτὸν ἐπειρῶντο ἐξ Ἰσθμοῦ, ἐνταῦθα οὐκέτι πείθεται, ἀλλ’ ᾤχετο πλέων εἰς Ἑλλήσποντον. ἐκ τούτου καὶ ἐθανατώθη ὑπὸ τῶν ἐν Σπάρτῃ τελῶν ὡς ἀπειθῶν.

(Ξενοφῶντος, Κύρου Ἀνάβασις, Β΄, VI, 1-3)

ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΟΥΣ ΥΠΟΘΕΤΙΚΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ

Να αναγνωρίσετε το είδος του υποθετικού λόγου και να τον μετατρέψετε στα άλλα είδη σε κάθε μία από τις κάτωθι περιπτώσεις :

1. Ἡ μέν φύσις, ἄν ᾖ πονηρά, πολλάκις φαῦλα βούλεται.

2. Καί ἐάν τε νῦν ἐάν τε αὖθις ζητήσετε ταῦτα, οὕτως εὑρήσετε.

3. Ἐάν δ' ἐμέ πένητα ποιήσετε, καί ὑμᾶς αὐτούς ἀδικήσετε.

4. Ἐδέοντο οἱ Μαντινεῖς τῶν Ἀθηναίων ἱππέων βοηθῆσαι, εἴ τι δύναιντο.

5. Εἴ τις αὐτοῖς ἀργύριον δίδωσιν, ζημιούσθω.

6. Πορευοίμεθα δ' ἄν οἴκαδε, εἴ τις ἠμᾶς μή λυποίη.

7. Κίνδυνος ἐστί οὖν πολλούς ἀππόλυσθαι, ἤν ἀμελῶς τε καί ἀφυλάκτως πορεύησθε.

8. Τούς δέ γε αὔξοντας ἐμέ εἰ μή ἐπισταίμην ἀντιτιμᾶν, αἰσχυνόιμην ἄν.

9. Καί γάρ ἄν ἀπολύοιμι τῆς αἰτίας ὑμᾶς, εἴπερ ὑμῖν ταὐτά λέγοιμι περί ἐμαυτοῦ

10. Εἰ Ἀγησίλαος ἴδοι τούς νέους γυμναζομένους, ἐπῄνεσεν ἄν.

11. Εἰ δέ ἀποψηφιεῖσθε, ὀφθήσεσθαι τῶν αὐτῶν ἔργων ἐπιθυμηταί τούτοις ὄντες.

12. Καίτοι εἰ ἐβούλετο δίκαιος εἶναι περί τούς παῖδας, ἐξῆν αὐτῷ  μισθῶσαι τόν οἶκον.

13. Ἆθλα ὑμῖν προτεθήσεται, ἐάν ἴητε εἰς Ἑλλάδα.

14. Εἰ μέν ἐπίοιεν οἱ Ἀθηναῖοι, ὑπεχώρουν οἱ Συρακόσιοι.

15. Εἰ τι εὑρίσκοιεν τῶν εἰρημένων μή ἀφειμένον, ἀφῃροῦντο.

ΠΛΑΓΙΟΣ ΛΟΓΟΣ (ΑΣΚΗΣΕΙΣ)

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΟΝ ΠΛΑΓΙΟ ΛΟΓΟ

1) Να μετατρέψετε σε πλάγιο λόγο τις ακόλουθες προτάσεις με ρήμα εξάρτησης αυτό που δίνεται σε παρένθεση

α) εἶδον καί περιέτυχον τῷ πράγματι (Διοκλείδης ἔλεγεν)

β) Ὁ μέλλων ὀρθῶς γεωργήσειν τήν φύσιν χρή πρῶτον τῆς γῆς εἰδέναι (Φασί)

γ) Ἔτοιμος εἰμι ἡγεῖσθαι εἰς τὸ Δέλτα καλούμενον τῆς Θρᾴκης, ἔνθα πολλὰ κἀγαθά λήψεσθε (ἔλεγεν)

δ) Οἱ τοιοῦτοι λόγοι ἐπαίρουσι τούς νέους καταφρονεῖν τῆς καθεστώσης πολιτείας (ἔφη)

ε) Πάντες μοι εἰσίν οἱ θεράποντες, οὕς ἐκεκτήμην, ἐπειδή παρέλαβαν τό χωρίον. (Προσῆλθον, λέγων)

2) Να μετατρέψετε σε ευθύ λόγο τις ακόλουθες περιόδους.

α) Ἤρετο αὐτόν τίνος δεόμενος ἥκοι

β) Αὐτόν λέγειν ἐκέλευε ὅ,τι οἱ γενέσθαι ἐθέλοι

γ) Ἡδέως ἄν οὖν αὐτῶν πυθοίμην, τίσι ἡμᾶς τῶν προγεγενημένων κελεύουσιν ὁμοίως γίγνεσθαι

δ) Ἴσως οὖν εἴποιεν ἄν πολλοί τῶν φασκόντων φιλοσοφεῖν ὅτι οὐκ ἄν ποτε ὁ δίκαιος ἄδικος γένοιτο, οὐδέ ὁ σώφρων ὑβριστής

ε) Ἀλλά γάρ οὐκ οἶδ' ὅ τι δεῖ τοιαῦτα ὀλοφύρεσθαι

Θουκυδίδου, 2, 10.3- 11.2

Θουκυδίδου, 2, 10.3- 11.2

Καὶ ἐπειδὴ πᾶν τὸ στράτευμα ξυνειλεγμένον ἦν, Ἀρχίδαμος ὁ βασιλεὺς τῶν Λακεδαιμονίων, ὅσπερ ἡγεῖτο τῆς ἐξόδου ταύτης, ξυγκαλέσας τοὺς στρατηγοὺς τῶν πόλεων πασῶν καὶ τοὺς μάλιστα ἐν τέλει καὶ ἀξιολογωτάτους παρῄνει τοιάδε. «Ἄνδρες Πελοποννήσιοι καὶ ξύμμαχοι, καὶ οἱ πατέρες ἡμῶν πολλὰς στρατείας καὶ ἐν αὐτῇ Πελοποννήσῳ καὶ ἔξω ἐποιήσαντο, καὶ ἡμῶν αὐτῶν οἱ πρεσβύτεροι οὐκ ἄπειροι πολέμων εἰσίν· ὅμως δὲ τῆσδε οὔπω μείζονα παρασκευὴν ἔχοντες ἐξήλθομεν, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ πόλιν δυνατωτάτην νῦν ἐρχόμεθα καὶ αὐτοὶ πλεῖστοι καὶ ἄριστοι στρατεύοντες. δίκαιον οὖν ἡμᾶς μήτε τῶν πατέρων χείρους φαίνεσθαι μήτε ἡμῶν αὐτῶν τῆς δόξης ἐνδεεστέρους.

ξυνειλεγμένον ἦν : περιφραστικός τύπος παθητικού υπερσυντελίκου του συλλέγω= μαζεύω, συγκαλώ/ στρατολογώ

Γ1. Να γράψετε τη μετάφραση του κειμένου.

Μονάδες 20

Γ2. Ποια συμβουλή δίνει ο Αρχίδαμος στους Πελοποννησίους και τους συμμάχους;

Μονάδες 10

Γ3α. Για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις του κειμένου να γράψετε τον τύπο που σας ζητείται :

πᾶν         :την αιτιατική πτώση του ενικού

                αριθμού στο θηλυκό γένος.

βασιλεὺς : τη δοτική πτώση του πληθυντικού

                αριθμού

ὅσπερ      : τη δοτική πτώση του πληθυντικού

                αριθμού στο θηλυκό γένος

πατέρες  : την κλητική πτώση του ενικού

                αριθμού

μείζονα   : το επίρρημα στο θετικό βαθμό

Μονάδες 5

Γ3β. Για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις του κειμένου να γράψετε τον τύπο που σας ζητείται :

ἡγεῖτο            : το δεύτερο ενικό πρόσωπο της

                        προστακτικής ενεστώτα

ἔχοντες           : το τρίτο πληθυντικό πρόσωπο

                        της ευκτικής αορίστου β'

ἐρχόμεθα        : το απαρέμφατο του μέλλοντα

στρατεύοντες  :το πρώτο πληθυντικό πρόσωπο

                       οριστικής  παρακειμένου

φαίνεσθαι      : το δεύτερο πληθυντικο πρό-

                       σωπο υποτακτικής παθητικού

                       αορίστου β'

Μονάδες 5

Γ4α. Να γίνει πλήρης συντακτική αναγνώριση των παρακάτω λέξεων : τῶν Λακεδαιμονίων, τῆς ἐξόδου, ἄπειροι, τῶν πατέρων, φαίνεσθαι.

Μονάδες 6

Γ4β. «ὅσπερ ἡγεῖτο τῆς ἐξόδου ταύτης» : Να αναγνωρίσετε συντακτικά την παραπάνω πρόταση (είδος, εισαγωγή, εκφορά, συντακτική λειτουργία)

Μονάδες 4

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΕΙΣ -ΜΙ ΡΗΜΑΤΑ

ΑΣΚΗΣΕΙΣ:

1. ἐπέδειξαν, ἀποστήσωσιν : Να αντικατασταθούν εγκλητικά οι τύποι στο β΄ ενικό πρόσωπο ενεστώτα στη φωνή που βρίσκονται.

2. ἐντίθης, μεθίστησι, ἀπέδωκας, προστίθεται: Να γραφεί το γ΄ ενικό και β΄ πληθυντικό πρόσωπο ενεστώτα στη φωνή που βρίσκονται.

3. ἀνίσταμαι :να κλιθεί η οριστική παρακειμένου και υπερσυντελίκου στην ίδια φωνή.

4. συνίημι: 

α) να κλιθεί ο αόριστος β΄ στην οριστική και την προστακτική ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΔΥΟ ΦΩΝΕΣ,

β) να γραφεί το απαρέμφατο ενεστώτα και αορίστου β΄ στην ίδια φωνή.